۰

برترین ها / مصاحبه ها

با کیارستمی از زبان ژیژک

۲۹ شهریور ۱۳۹۵ در ۴:۳۹ ق.ظ توسط

X اسلاوی ژیژکX ژیژکX سینمای کیارستمیX عباس کیارستمیX نقد فیلمX سینمای مستقلX سینمای مستقل و تجربی جهانX سینمای ایرانX سینماX سینماگر معاصرX آموزشX CinémaX http://mmdb.ir

گفتگو با اسلاوی ژیژک در فستیوال مارکسیسم ۲۰۰۹ در لندن

اسلاوی ژیژک: شما باید یک نوع سکوت تهدید کننده باشید

X اسلاوی ژیژکX ژیژکX سینمای کیارستمیX عباس کیارستمیX نقد فیلمX سینمای مستقلX سینمای مستقل و تجربی جهانX سینمای ایرانX سینماX سینماگر معاصرX آموزشX CinémaX http://mmdb.ir
مارکسیسم ۲۰۰۹ نام فستیوالی بود که از روز دوم تا ششم جولای با شعار « کاپیتالیسم دیگر کار نمی کند» در لندن برگزار شد. این فستیوال شامل بخش های مختلف مثل کارگاه های آموزش تئوریک، سخنرانی، موسیقی، فیلم و نمایشگاه کتاب بود و حزب کارگران سوسیالیست بریتانیا برگزاری آن را به عهده داشت.
چهره های برجسته مارکسیست و جنبش چپ مثل الکس کالینکوس عضو عالیرتبه حزب کارگران سوسیالیست و نویسنده کتاب هایی چون « منابع نقد» و « مانیفست ضد کاپیتالیستی»، تونی بن نماینده سابق حزب کارگر بریتانیا، طارق علی متفکر مارکسیست پاکستانی تبار ، شیلا روباتم نویسنده فمینیست، تری ایگلتون منتقد برجسته ادبی مارکسیست، لوئیجی فیوری از بازماندگان جنبش مقاومت ضد فاشیسم ایتالیا و اسلاوی ژیژک فیلسوف و نظریه پرداز مطرح اسلوونیایی شرکت داشتند.
این فستیوال بزرگ ترین گردهمایی مارکسیست های بریتانیا در ده سال اخیر بود و به مهم ترین معضلات امروز جوامع غرب و سرمایه داری جهانی می پرداخت. « رکود اقتصادی و مقاومت در بریتانیا»، « نژادپرستی و چندگانگی فرهنگی»، « کاپیتالیسم و رسانه های گروهی»، « سنت سوسیالیسم جهانی»، « ۲۰ سال بعد از سقوط برلین»، « بحث های درونی طبقه کارگر»، « داروین و مارکس»، « لنین و لنینیسم»، « مارکسیسم و فرهنگ» « مبارزه علیه فاشیسم»، « آزاد سازی زنان»، « مبارزه فلسطین برای آزادی» از موضوع های مطرح شده در این فستیوال بود.
یکی از بحث های جالب این فستیوال بحثی بود پیرامون موسیقی جاز وروح مقاومت که با حضور کریس سرل و جان کالترین نویسنده کتاب نژادپرستی، موسیقی جاز و مقاومت برگزار شد و با اجرای موسیقی جاز به وسیله عمر پیونته ویولونیست کوبایی و گروه جاز او ادامه پیدا کرد.
بزرگداشت هارولد پینتر یکی دیگر از بخش های این فستیوال بود که در آن مایکل بیلینگتون منتقد تئاتر روزنامه گاردین و سم وست نمایشنامه نویس انگلیسی به بحث در باره زندگی و آثار این نمایشنامه نویس برجسته انگلیسی که سال قبل درگذشت، پرداختند. در این برنامه همچنین بخش هایی از نمایشنامه های پینتر به صورت روخوانی اجرا شد.
بزرگداشت ادرین میچل شاعر سوسیالیست انگلیسی نیز از قسمت های دیگر فستیوال مارکسیسم بود. شاعری که می گفت: « بیشتر مردم شعر را نادیده می گیرند چون شعر بیشتر آنها را نادیده می گیرد». در این قسمت، سلیا همسر ادرین میچل ضمن ادای احترام به این شاعر پیش کسوت مارکسیست که سال قبل از دنیا رفت، به قرائت تعدادی از شعرهای وی پرداخت.
نمایش فیلم هایی با درونمایه های مارکسیستی و نمایشگاهی از آثار هنرمندان نقاش و مجسمه ساز چپ، نیز از بخش های دیگر فستیوال مارکسیسم بود.
اما اسلاوی ژیژک، شاید غیرمتعارف ترین چهره و سخنران این فستیوال بود. متفکری مارکسیست که بیشترین مرزبندی را با مارکسیسم سنتی و ارتدکس دارد و از چهره های برجسته چپ مدرن به شمار می رود. ژیژک استاد جامعه‌شناسی در دانشگاه لوبلیانا در اسلوونی و استاد میهمان در بسیاری از دانشگاه‌های اروپایی و آمریکایی از جمله برک بک کالج لندن است. ژیژک در ایران چهره کاملا شناخته شده و محبوبی است و پیروان زیادی دارد.
« انقلابی گری امروز چه معنایی دارد؟» عنوان سخنرانی ژیژک و الکس کالینیکوس از رهبران حزب کارگران سوسیالیست بریتانیا بود که روز شنبه چهارم جولای در تالار انیستیتوی آموزش دانشگاه لندن برگزار شد.

آنگاه ژیژک برای مردم ایران آرزوی موفقیت کرد و گفت که بسیار مایل است روزی از ایران دیدن کند. ژیژک در این فستیوال اختصاصا از ایران وشرایط آن حرف زد که در این مجال و در این نشریه خبری قادر به بازگو کردن آن نیستیم اما نکته جذاب این گفتگو که از سوی پرویز جاهد با اسلاوی ژیژک صورت گرفته نظر وی در مورد سینمای کیارستمی و کارگردان نامی و فقید سینمای ایران عباس کیارستمی است.

کیارستمی برای پسند غرب فیلم نمی سازد
 Nosrat Panahi Nejad " Abbas Kiarostami A Palermo, 1996" X اسلاوی ژیژکX ژیژکX سینمای کیارستمیX عباس کیارستمیX نقد فیلمX سینمای مستقلX سینمای مستقل و تجربی جهانX سینمای ایرانX سینماX سینماگر معاصرX آموزشX CinémaX http://mmdb.ir
صحبت ژیژک در مورد ایران بهانه ای شد تا نظر ژیژک را در باره سینمای ایران و به ویژه کیارستمی بدانم. بیشتر به خاطر مسائلی که مراد فرهادپور و مازیار اسلامی که از پیروان ژیژک اند، در کتاب « از پاریس تا تهران» در باره کیارستمی و سینمایش مطرح کردند.
از ژیژک پرسیدم که از کدام سینماگر ایرانی بیشتر خوشت می آید؟ در جواب می گوید:
« کیارستمی را خیلی دوست ندارم. همه از کیارستمی حرف می زنند اما فیلمسازهای دیگری هم هستند که من اسمشان را نمی دانم. دو سه تا فیلم هست که من خیلی دوستشان دارم. یکی از آنها در باره انتخابات است. در باره دختر جوانی که به دهکده کوچکی در شمال ایران می رود تا انتخابات را برگزار کند. (منظور ژیژک فیلم رای مخفی ساخته بابک پیامی است که داستان زن جوانی است که مسئول صندوق رای گیری است و به یکی از جزایر جنوب ایران- نه شمال ایران- سفر می کند) دهکده ای که مردم آن حتی نمی دانند که انتخابات چیست. فیلم خوب و بی ادعایی بود. من این نوع فیلم ها را ترجیح می دهم.
من فیلمی مثل قندهار را دوست ندارم. فکر می کنم این فیلم برای غرب ساخته شده باشد و روشن است که برای پسند غربی ها ساخته شده.»
از ژیژک می پرسم: « در باره کیارستمی چه فکر می کنید. برخی از منتقدان چپ گرای ایرانی معتقدند که کیارستمی محصول فستیوال های غربی است و برای پسند آنها فیلم می سازد. نظر شما چیست؟»
نه موافق نیستم. شاید من اشتباه کنم اما من این جنبه از کار کیارستمی را تحسین می کنم که او نمی خواهد این نقش را بازی کند. او نمی خواهد در غرب به عنوان یک اصلاح طلب یا سکولار مورد ستایش قرار گیرد. او به نوعی می خواهد به طور جدی ایرانی بماند و بخشی از ایران باشد و من این ویژگی او را خیلی می پسندم.
من می دانم که این حرف در مورد خیلی ها صدق می کند. به عنوان مثال من کتابی می خواندم در باره کوروساوا که نکته فوق العاده ای از آن آموختم. تو می دانی که کوروساوا دو نوع فیلم ساخته است. یک نوع فیلم های قدیمی حماسی سامورایی و دیگر فیلم هایی که در ژاپن مدرن اتفاق می افتد با لباس های غربی. نکته این است که آن فیلم های اصیل ژاپنی برای غرب ساخته شدند. اگر شما فیلم های واقعا ژاپنی کوروساوا را بخواهید، این فیلم ها همان فیلم های معاصر و درام های مدرن اند که آدم هایش لباس های امروزی غربی بر تن دارند. اینها فیلم های واقعی ژاپنی است.
به همین دلیل مردم از من می پرسند چرا من به طور تعصب آمیزی علیه این یارو فیلمساز یوگسلاوی سابق-کوستوریستا هستم. او برای غرب بازی می کند. چه تصویری از یوگسلاوی سابق را از فیلم « زیرزمین» می گیرید. در فیلم های او مردم دائم دارند یا می خورند یا می کشند یا ترتیب هم را می دهند، یک نوع عیاشی بی وقفه. این چیزی است که غرب در فیلم های کوستوریتسا می بیند.»
در این هنگام دختر جوان فیلمسازی که اهل بلغارستان بود و برای ساختن فیلمی در باره ژیژک به این فستیوال آمده بود وارد بحث شد و در اعتراض به حرف ژیژک گفت: « آه ژیژک کوتاه بیا. این چیزهایی که کوستوریتسا در باره کشورهای اروپای شرقی می گوید تا حدی صحت دارد. ما بلغاری ها این طوری هستیم.»
ژیژک زیر بار نمی رود و می گوید: « ما مردم اسلوونی با شما بلغاری ها فرق داریم.»
و برای اینکه بحث منحرف نشود دوباره از ژیژک می پرسم آیا فکر می کنی کیارستمی هم دارد کار کوستاریتسا را می کند. در جواب می گوید: « من او را به اندازه کافی نمی شناسم. گوش کن. من نا آگاه تر از آن هستم که تو فکر می کنی. می دانی مشکل چیست…»
در اینجا یکی از مسئول برگزاری فستیوال حرف ژیژک را قطع کرده و او را با زور از جمع ما جدا کرده و با خود می برد. اما ژیژک در حالی که دور می شود قول می دهد در فرصت دیگری به این بحث ادامه دهد.

برچسب‌ها, , , , , , , , , , , ,

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

avatar